Найдено 1590 документов
  • Ekologiya elminin inkişaf tarixi
    Ekologiya elminin inkişaf tarixiEkologiya, canlıların bir-birləri və ətraflarıyla əlaqələrini araşdıran elmdir. Ekosistem isə canlı və cansız ətrafın hamısıdır. Ekosistemi də abiotik faktorlar (torpaq, su, hava, iqlim kimi cansız faktorlar) və biyotik (istehsalçılar, istehlakçılar və təhlil edicilər) faktorlar olmaq üzrə iki faktor meydana gətirir.Bu orqanizmlər; digər bir deyim ilə canlılar və ya canlı ətraf, insan, heyvan və bitkilərə aid fərdləri və ya bunlardan meydana gəlmiş cəmiyyətləri ifadə etməkdədir. Təyin etmənin içində keçən orqanizmlərin içində yaşadıqları mühit deyimi isə cansız ətraf olaraq da ifadə edilər və hava, su, torpaq, işıq kimi faktorları əhatə edir. Ekologiyanın botanika, zooloji, mikrobiologiya, fizioloji, anatomiya, morfologiya, patologiya, geologiya, geomorfologiya , mineralogiya, fizika, kimya, meteorologiya kimi elm sahələri ilə yaxın əlaqəsi vardır.Araşdırma mövzusu, üsulu və məqsədlərindəki bəzi xüsusiyyətləri köməyiylə ətraf elmi digər təbiət elmlərindən ayırma imkanı va ...
  • Atmosfer. Fotokimyəvi duman (smoq)
    Atmosfer. Fotokimyəvi duman (smoq) və turşulu yağışlarAtmosfer (yunanca  atmos — buxar və  sphera — sfera) -  HYPERLINK "http://az.wikipedia.org/wiki/Yer" o "Yer" Yeri  əhatə edən hava təbəqəsi. Atmosferin qalınlığı 3000 km qəbul olunub və yerdəki qravitsaiya (cazibə) qüvvəsinin təsiriylə onunla birlikdə fırlanır. Atmosfer havasının tərkibi belədir: 78,04% - azot, 20, 94% - oksigen, 0.03% - karbon və 0,934% - digər təsirsiz qazlardan ibarətdir. Arxey və Proterezoy eralarında bitki örtüyü seyrək olduğundan havada oksigen çox az olmuşdur. Daha sonrakı dövrlərdə isə yeni bitki növlərinin yaranması və artıq mövcud olan bitkilərin inkişafı sayəsində atmosferdəki oksigenin miqdarı artmışdır. Atmosferin 5 qatdan ibarət olduğu qəbul olunmuşdur. Bu qatlar aşağıdakılardır: HYPERLINK "http://az.wikipedia.org/wiki/Troposfer" o "Troposfer" Troposfer  — atmosferin alt qatı olub, orta qalınlığı 11 km-dir. Troposferə, adətən, “hava fabriki” də deyirlər, çünki burda ümumi atmosfer havası ...
  • Xəzər dənizi. Xəzər dəninin ekoloji problemləri
    Xəzər dənizi. Xəzər dəninin ekoloji problemləriXəzər HYPERLINK "http://az.wikipedia.org/wiki/Yer" o "Yer" yer  kürəsində mövcud olan ən böyük axmaz HYPERLINK "http://az.wikipedia.org/wiki/G%C3%B6l" o "Göl" göl dür.  HYPERLINK "http://az.wikipedia.org/wiki/Avropa" o "Avropa" Avropa  və  HYPERLINK "http://az.wikipedia.org/wiki/Asiya" o "Asiya" Asiyan ın kəsişməsində yerləşir. Dibində  HYPERLINK "http://az.wikipedia.org/wiki/Okean" o "Okean" okean  tipli yer qatı yerləşdiyinə görə dəniz adlanır. Onu dünyanın başqa iri su hövzələrindən əsas fərqi  HYPERLINK "http://az.wikipedia.org/w/index.php?title=D%C3%BCnya_Okean&action=edit& redlink=1" o "Dünya Okean (səhifə mövcud deyil)" Dünya Okean ı ilə heç bir birbaşa əlaqəsinin olmamasıdır Xəzərin sahəsi 380 min km²-dir. Xəzər dənizi haqqında ən qədim məlumatlara Assuriya gil qablarının üzərindəki yazılarda rast gəlinir və o Cənub dənizi adlanır. Yunan tarix və coğrafiyaçısı Hekatey Miletskinin əsərlərində bu dəniz Kaspiy və Hirkan kimi adl ...
  • BİOSFER
    BİOSFERYer kürəsinin səthi canlılar və cansızlar arasında bölünmüşdür. Yerin cansız aləminin yaşı 5 mlrd. il, canlı aləminin yaşı isə 3 mlrd. il olaraq qəbul edilmişdir. Məhz bu səbəbdən bəzi alimlərin fikrincə, yerin cansız aləmi canlı aləminin yaranması üçün başlanğıc rolunu oynamışdır. Yer kürəsinin ,əsasən, həyatın mövcud olduğu məkanlar mühit adlanır. Mühit anlayışı özü də iki cür olur: daxili və xarici mühit.Hər bir mühit ekoloji sistemlərdən təşkil olunmuşdur. Ekosistem və ya ekoloji sistem – konkret mənada cansız və canlı komponentlərin qarşılıqlı əlaqəsi nəticəsində fəaliyyət göstərən sistemdir. Həmçini ekosistemlər təbii cə antropogen olaraq fərqləndirilir Təbii ekosistem – təbiətin təkamülü nəticəsində yaranmış olan ekoloji sistemlərə deyilir. Antropogen ekosistem isə insane fəaliyyəti nəticəsində yaranmış ekoloji sistemlərdir. Ekologiya fənninin əsasını da məhz təbii ekosistemlər təşkil edir.Yer səthində ekoloji vəziyyət heç də həmişə eyni cür olmur. Müəyyən dövrlərdə yerdəki vəziyyət böhran ...
  • Neft və neft məhsullarının çirkləndirici xüsusiyyətləri
    Neft və neft məhsullarının çirkləndirici xüsusiyyətləriNet məhsullarının əsas komponentləri karbohidrogenlərdir. Karbohidrogenlərlə yanaşı neft məhsullarının tərkibində kükürd, azot və oksigen də mövcuddur. Quyulardakı qəza nəticəsində və yaxud borularda baş verən sızmaların nəticəsində xam neftin axması zamanı texnogen təsirin əsas gücü əksər hallada torpağa olur. Neft torpağa və suya düşərək özü ilə landşaftlardakı geokimyəvi balansı pozan müxtəlif kimyəvi birləşmələr əmələ gətirir. Bu pozuntu mühitin fiziki halının dəyişməsi, onun su – hava rejiminin dəyişilməsi, toksiki maddələrin yiğilması və biosenozun ayrı-ayrı komponentlərinin təsirinin azaldılması, torpağın tərkibinin və onun hidro-azot balansının dəyişməsi, ayrı-ayrı mikroelementlərinin miqrasiya xüsusiyyətlərinin yaranması və bitiminoz arealların əmələ gəlməsi ilə nəticələnir. Karbohidrogenlə çirklənmə torpaqdaxili suda həll olan üzvi birləşmələrindən olan az molekulu turşuların, spirtlərin və s. artırılmasına gətirib çıxarır. Onların spektri çir ...
  • Nəqliyyat vasitələrinin ətraf mühitə təsiri və onun
    Nəqliyyat vasitələrinin ətraf mühitə təsiri və onunekoloji təhlükəsizliyi. Avtomobillər və bütün nəqliyyat vasitələri iş prosesində bilavasitə ətraf mühitlə əlaqədar olur və onların işi müsbət tərəfləri ilə bərabər ətraf mühitin çirklənməsinə, ekoloji tarazlığın pozulmasına gətirib çıxarır. Avtomobillərin və digər nəqliyyat vasitələrinin ekoloji təsirlərinin azaldılması onların konstruktiv xüsusiyyətlərindən, onlarda istifadə olunan yanacaq yağlama materiallarının nə dərəcədə səmərəli və səliqəli istifadə olunmasından asılıdır. Yanacağın tam yanması nə qədər maksimum təmin olunsa avtomobilin ekoloji təhlükəsizliyi bir o qədər çox olur. Yanacaq nə qədər hermetik bakda saxlansa, yanacaq boruları axıtmasa, buxarlanma olmasa, doldurub işlədilmə nə qədər müasir texnoloji qaydalara tam cavab versə o qədər maşın ekoloji cəhətcə qənaətbəxş hesab edilə bilər. Bu cür də yağlama materialları, su və digər mayelər istifadə olunmalıdır. Nəqliyyat vasitələrinin konstruksiyasının təhlükəsiz olması qəza hallarını azaldır, ...
  • Riyazi modelləşdirmə üsulları barədə ümumi məlumat
    Riyazi modelləşdirmə üsulları barədə ümumi məlumatRiyazi modellər bir çox sahələrdə iqtisadiyyatdan tutmuş atom fizikası, astronomiya, hidrometeorologiya, kənd təsərrüfatı və s. kimi fəaliyyət istiqamətlərində tətbiq olunur. Onların köməyilə tətbiq olunan obyekt və problemlərin geniş miqyaslı müxtəlifliyinə baxmayaraq istifadə olunan üsullar və onların əsasını təşkil edən fəlsəfi baxışları əhəmiyyətli dərəcədə ümumidirlər. Riyazi model real sistemin sadələşdirilmiş formasını özündə əks etdirir. Bu onun əsas keyfiyyətidir və deməli baxılan sistemin model vasitəsilə öyrənmək daha asan və əlverişlidir nəinki, real sistemi birbaşa tətbiq etmək. Modeldə tətbiq olunan proseslərin real sistemə yaxın olmasını təmin etmək üçün burada həmin sistemin əhəmiyyətli xarakterləri öz əksini tapmalıdır. Əgər sistemdə baş verən proseslər dinamiki xarakter daşıyırsa model onun vaxta görə dinamikasını özündə əks etdirməlidir. Ümumiyyətlə modeli fiziki və mücərrəd formalara ayırmaq olar. Aerodinamik tədqiqatlarda bu sistemin f ...
  • Havanı çirkləndirən əsas amillər
    Havanı çirkləndirən əsas amillərHavanın tərkibi 78 faiz hidrogen qazı, 21 faizi oksigen, bir faizi isə digər maddələrdən ibarətdir. Hər hansı bir səbəbdən bu tərkib dəyişərsə, havanın zəhərlənməsinə gətirib çıxarır. Havada karbon qazının miqdarının artması isə  insanlarda bəzi xəstəlikləri yaradır.Havanın tərkibini, əsasən də, zavodların tullantıları dəyişir. Maşınların yanacağında benzinin tərkibində sorbun miqdarının çoxalması havanın zəhərlənməsinə səbəb olur və bu da havanın istiləşməsi ilə nəticələnir. Bu zaman  insanlarda şiş, dəri-zöhrəvi xəstəliklər çoxalır, eyni zamanda havanın ozon qatı nazikləşir.Tullantılar da gigiyenanı pozur və təbiətin çirklənməsinə səbəb olur. Havanın həddən çox çirklənməsi isə bəzən ozon qatının deşilməsinə səbəb olur. Bu da günəş şüalarının təbiətə təsirini dəyişir.Karbon qazının havada çoxalması həm də gözdə buynuz qişada epiteliyon qatını yandırır. Bunun nəticəsi olaraq gözdə astimasiz, allergiya kastoktivit və digər xəstəliklər müşahidə edilir. Meşə və cəngəllik ...
  • Alternativ enerji mənbələri və onların ekologiyaya təsiri
    Alternativ enerji mənbələri və onların ekologiyaya təsiriBəşəriyyət yeni ekoloji təmiz enerji mənbələrini getdikcə daha geniş miqyasda tətbiq edir. Bununla belə, ənənəvi enerji mənbələrinin yeni, ekoloji təmiz enerji mənbələri ilə əvəz olunması indiyədək öz həllini gözləyən məsələ kimi qalır. Dünyada nefti, qazı, kömürü, atom enerjisini hələlik heç nə ilə əvəz etmək mümkün deyildir. Yeganə ümid yeri təmiz enerjiyə şans verməklə bəşər sivilizasiyasının həyat üslubunu kökündən dəyişməkdir. Günəş istiliyinin toplanması və yığılıb saxlanması ən optimal variantlardan biridir.  Energiya yunan dilində iş, fəaliyyət deməkdir. Enerji təbiətdəki müxtəlif proseslərin və qarşılıqlı təsirlərin ümumi ölçüsüdür. Energetika iqtisadiyyatın baza sahəsidir. Məxsusi energetik resurslarla təminat dərəcəsi istənilən ölkənin suverenliyini xeyli dərəcədə müəyyənləşdirir. Buna görə də iqtisadiyyatın inkişafının strateji vəzifəsi onun energetika balansında məxsusi energetika ehtiyatları hesabına əldə edilən enerji payının maksimal ...
  • Семей полигоны реферат
    Семей полигоны.Ядролық зерттеу полигонын құру туралы шешім ССРО Министрлер Кеңесінің және КОКП Орталық комитетімен 1947 жылы 21 тамызда қабылданды. Полигон «Оқу полигоны» ауызша аталды, шифр әскери бөлім 52605.Полигонның қалыптасуы Москва облысының Звенигород қаласында басталды. Алғашқы әскери бөлімдер мен жеке бөлімшелер 1947 жылғы 1 маусымнан бастап Павлодар облысының Майский ауданының Молдары поселкесіне қоныс аудара бастады. Полигон Қазақстан Республикасының Семей, Павлодар, Қарағанды облыстарының аумақтарында орналасқан. Жалпы ауданы-18500км кв., периметр-600 км-ге жуық. Аталған облыстардың тәрбітіне 54%, 39%, және 37% полигон аумағы тиіс келеді.Полигон сынақтарына дайындық жұмыстары 1949 жылғы шілде айында аяқталды. Сол жылдың 29 тамыз айында ССРО-да алғаш ядролық құрылғының сынағы өткізілді. Сынаққа тікелей ғылыми жетекшілік И.В. Курчатов атқарды.1953 жылғы 12 тамызда полигонда алғаш термоядролық құрылғы , 1955 жылы 22 қарашада – сутегі бомбасы сыналды.Ядролық сынақтар ядролық жарылыс құрылғылары жән ...
NURBIZ.KZ - каталог компаний и предприятий Казахстана и Алматы

Российские двери

Скидка 100%

Дарим подарки каждому клиенту!

Как выучить казахский язык быстро, но эффективно и качественно

Быстро читать и понимать прочитанное – как тренировать мозг...